Zrozumienie granic: Jak unikać naruszeń podczas wspólnych chwil?

Pierwsze kroki w stawianiu granic mogą być dla dzieci trudne – szczególnie, gdy o własnych potrzebach w tym obszarze muszą poinformować osoby starsze od siebie. Warto wówczas modelować dzieciom zachowania asertywne w podobnych sytuacjach (np. w obecności dziecka stanowczo i z szacunkiem względem drugiej osoby odmówić, gdy ktoś proponuje nam, byśmy zjedli nielubianą przez nas potrawę). Pokazywanie dzieciom, jak mogą zareagować, gdy znajdą się w podobnej sytuacji, jest o tyle ważne, iż dzieci bardzo często nabywają nową wiedzę, obserwując, a następnie naśladując zachowania dorosłych, którzy znajdują się w ich otoczeniu.

Warto pamiętać, że rozwijanie umiejętności rozpoznawania własnych potrzeb i granic jest dłuższym procesem, który można wspierać na długo przed doświadczeniem sytuacji trudnej. Codzienne przeżycia dziecka mogą stanowić bazę do podjęcia rozmów o jego obawach i wyzwaniach, przed którymi stanęło danego dnia – znajomość tego, co konkretnie jest dla dziecka trudne czy niekomfortowe jest konieczna, by w przyszłości mogło ono bardziej świadomie dbać o swoje potrzeby i z dbałością o siebie wyznaczać granice innym. Razem z dzieckiem można zastanowić się nad możliwymi strategiami radzenia sobie, które mogłyby zostać wykorzystane w podobnej sytuacji. Warto jednak nie zatrzymywać się jedynie na wymyślaniu wspierających strategii. Czasami możliwe jest przećwiczenie ich wykorzystania w otoczeniu, w którym dziecko czuje się bezpiecznie (np. jeśli wspólnie ustaliliście, że dziecko nie wie, jak mogłoby powiedzieć swojemu koledze, że nie ma ochoty bawić się w proponowaną przez niego zabawę, możecie odegrać podobną sytuację w domu, wykorzystując wymyślone wcześniej przydatne komunikaty).

Zabawa ta jest o tyle istotna, że pozwoli dziecku w komfortowych warunkach wypróbować nowe strategie oraz doświadczyć ewentualnego sukcesu w postaci uszanowania jego granic. Istotne jest także, aby ćwiczenia asertywnych reakcji nie pozostawały jedynie za zamkniętymi drzwiami. W miarę możliwości pomocne jest inicjowanie sytuacji rzeczywistych, w których dziecko może wypróbować ćwiczone reakcje stawiające granice, a w razie kłopotu wsparcie go, podsunięcie asertywnej odpowiedzi. Bywa, że wystarczająca jest sama obecność wspierającego rodzica. W przypadku młodszych dzieci rozmowom dotyczącym poszanowania granic własnych i innych ludzi towarzyszyć mogą książeczki dla dzieci, których bohaterowie również uczą się rozpoznawać swoje emocje oraz potrzeby.